Medicatie gebruik

 

Op 16 april 2013 gaf Madelinde Boot, apotheker in het Albert Schweitzer Ziekenhuis (ASZ), een presentatie over het gebruik van medicatie.

Op ons verzoek werd het een verhaal over het gebruik van medicatie in het algemeen dus niet specifiek over anti-reumamiddelen.

 

Medicatiebewaking

Wie is hiervoor verantwoordelijk?

De arts schrijft de medicijnen voor en is in principe verantwoordelijk maar is niet altijd tijdig op de hoogte van de medicijnen die door anderen bv. een specialist zijn voorgeschreven (de huisarts krijgt soms pas na enige dagen een brief van de specialist). Als het goed is heeft uw apotheker een overzicht van alle medicijnen die u gebruikt. De apotheker van het ASZ heeft binnen de regio toegang tot de computersystemen van andere apothekers. Indien een apotheker buiten de regio betrokken is wordt via de fax contact gezocht.

Bij een eerste bezoek noteert de apotheker van het ASZ een aantal gegevens van u en vraagt u indien nodig (bv. wanneer u niet alle vragen over de medicijnen die u gebruikt  kunt beantwoorden) toestemming om informatie op te vragen bij uw apotheek.

Daarnaast bestaan enkele wetten waarin het een en ander geregeld wordt betreffende verantwoordelijkheid zoals de Wet BIG (wet op de beroepen in de gezondheidszorg), Geneesmiddelenwet, Nederlandse Apotheeknorm en de WGBO (wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst).

 

Inname van medicijnen

Tijdstip van inname: voor/tijdens of na de maaltijd?

Bij het gebruik van pijnstillers als Ibuprofen en Diclofenac ligt het aan de vorm waarin de tablet gebruikt wordt.

Omhulde tabletten kunnen maagirritatie veroorzaken en moet men bij voorkeur vóór de maaltijd innemen. Bij maagklachten kan men ze beter tijdens of na de maaltijd innemen. Het duurt dan wel langer voordat u effect merkt.

Maagsapresistente tabletten (MSR) vallen pas in de dunne darm uiteen. Deze kan men het beste op een lege maag nemen dus een half uur voor het eten of 2-3 uur erna.

Tabletten met vertraagde afgifte (MVA, MGA,CR of retard) geven continu een kleine hoeveelheid van de werkzame stof af. Deze neemt men het best tijdens of kort na de maaltijd.

 

Methotrexaat neemt men voor een optimaal effect op een lege maag in dus één uur voor of 1,5 tot 2 uur na de maaltijd.

Sulfasalazine en Plaquenil moet men na de maaltijd innemen.

Voor de Biologicals zoals Enbrel, Humira, Kineret en Stelara zijn geen voorschriften voor het tijdstip van inname.

 

Met wat moet men medicijnen innemen?

Water is voor het innemen van alle medicijnen te gebruiken.

Sommige antibiotica (bv. ciprofloxacine) mogen niet met melk worden ingenomen. Melk bindt zich aan het geneesmiddel waardoor het effect beperkt wordt.

Simvastatine mag niet gecombineerd worden met grapefruitsap. In grapefruitsap zit een bepaalde stof die zich in de lever bindt aan simvastatine waardoor dit medicijn onvoldoende effect zal hebben.

Methotrexaat mag niet gecombineerd worden met alcohol.

Het geeft in het algemeen geen problemen wanneer men meer medicijnen tegelijk inneemt.

 

Mag alles worden fijn gemalen bv. bij slikproblemen?

Bij sommige medicijnen is dit niet aan te raden bv. bij maagsapresistente tabletten gaat de coating verloren en kunnen maagklachten optreden. Tabletten met vertraagde afgifte werken bij fijnmalen tekort. Sommige tabletten zoals Prednisolon mag men in water uiteen laten vallen (dit kan enkele minuten duren en het smaakt vies wat te camoufleren is met wat limonade).

 

Hoe betrouwbaar is inname van medicijnen?

Het blijkt dat 30 – 40 % van de mensen therapie ontrouw is. (therapie ontrouw  betekent dat de patiënt de behandeling niet uitvoert  in overeenstemming met de afspraken die hij heeft gemaakt met de behandelaar).

Om dit te kunnen verbeteren kan men de patiënt motiveren en uitleggen wat het belang is van de medicijnen. Ook kan men de inname momenten reduceren bv. in plaats van 3x daags 1x daags. Voor sommige mensen helpt het gebruik van een Baxter rol (door de apotheker geleverde rol waarin de medicatie voor elke inname tijdstip apart verpakt is), een medicijndoos of geheugensteuntjes zoals een kalender of dagboek.

 

Kun je de medicatie stoppen wanneer je geen effect (meer) merkt?

Sommige mensen stoppen zelf de medicatie wanneer ze geen klachten meer hebben. Bij een aantal medicijnen kan dit leiden tot een afname van de concentratie van het geneesmiddel in het bloed waarna de klachten weer terugkomen. Het is belangrijk de behandelaar altijd te melden wanneer men zelf de  medicijnen gestaakt heeft om te voorkomen dat een hogere dosering of ander middel wordt voorgeschreven omdat de behandelaar denkt dat het gestaakte middel te weinig/geen effect had.

 

Wat te doen wanneer u vergeten bent de medicijnen in te nemen?

Als u een middel dat u maar één keer per dag gebruikt vergeten bent en dit ontdekt ruim 8 uur voor de volgend inname dan kunt u het rustig innemen. Is de tijd tot de volgende inname korter sla het dan over.

Gebuikt u een middel tweemaal daags houdt dan 4 uur aan, bij driemaal daags 2 uur, bij 4, 5 of 6x per dag hanteert men één uur. Dus bij meer dan één uur voor de volgende inname nog innemen anders overslaan.

Op de bijsluiter wordt ook meestal aangegeven wat u moet doen wanneer u vergeten bent iets in te nemen. U kunt ook kijken op: www.apotheek.nl.

 

Merkloze “generieke” medicijnen

Als een medicijn langer op de markt is mogen andere fabrikanten dan degene die het medicijn ontwikkeld heeft, dit medicijn namaken. Het wordt dan meestal aangeduid met de generieke naam (geeft aan welke werkzame chemische stof er in zit). Hierdoor kan het voorkomen dat een apotheker hetzelfde medicijn heeft afkomstig van verschillende fabrikanten. Een Zorgverzekeraar onderhandelt met de fabrikanten en kiest voor de meest gunstige prijs. Dit middel noemt men het preferente middel voor die verzekeraar. Bent u hierbij verzekerd dan krijgt u het preferente middel. Het is goed mogelijk dat iemand die u kent en die eerst hetzelfde medicijn gebruikte als u maar die bij een andere verzekeraar verzekerd is een ander doosje krijgt. Daar verzekeraars ook nog wel eens veranderen is het belangrijk dat de apotheker u informeert wanneer u een ander doosje krijgt.

Wilt u toch het merkgeneesmiddel dan moet u waarschijnlijk zelf bij betalen.

 

Bijsluiter en bijwerkingen

Wat doe je met de bijsluiter?

Aangeraden wordt altijd om eerst de bijsluiter te lezen. Wanneer er veel mogelijke bijwerkingen worden genoemd zijn er mensen die het medicijn niet innemen, niet eens er mee beginnen. Anderen zeggen bij ieder symptoom dat optreedt  “zie je nu wel dat ik er niet tegen kan”. Ze stoppen met inname.

Lichte bijwerkingen treden nog wel eens op als men met een nieuw middel begint. Na enkele dagen kunnen de klachten bv. lichte misselijkheid dan afnemen. Het lichaam is dan gewend aan dit middel.

Bij ernstige bijwerkingen is het zaak kontact op te nemen met de behandelaar. Deze zal dan samen met u moeten bekijken of een ander middel noodzakelijk is. Als u zelf de medicatie stopt i.v.m. (lichte) bijwerkingen of de dosering vermindert is het belangrijk dat u dit meldt. Bij bloedonderzoek zou de behandelaar een verkeerde conclusie kunnen trekken en de dosis verhogen omdat de concentratie in het bloed te laag is of het effect te beperkt.

Bijwerkingen van medicijnen kunnen ook door particulieren gemeld worden bij Lareb, dit is het Nederlands Bijwerkingen Centrum.

 

Maagbeschermers

Voorheen werd bij het gebruik van een NSAID vaak geadviseerd een maagbeschermer te gebruiken. Sinds kort is er een vuistregel opgesteld.

Bij mensen jonger dan 60 jaar is het in principe niet nodig.

Bij 60 – 70 jarigen kijkt men of er risicofactoren aanwezig zijn zoals het gebruik van andere medicijnen die maagirritatie kunnen veroorzaken bv. corticosteroïden, een aantal antidepressiva en bloedverdunners.

Bij mensen ouder dan 70 jaar wordt het altijd aangeraden.

 

Hierna bestond nog de mogelijkheid om vragen te stellen.

 

Ankie Cremers