Reuma, samen aanpakken

 

Op 15 november 2011 hield dr. Tchetverikov, reumatoloog onder deze titel een lezing over de medische behandeling van reumatoïde artritis.

 

Wat is reumatoïde artritis (RA)?

RA is een chronische ziekte die gekenmerkt wordt door gewrichtsontstekingen met pijn, stijfheid (dit met name ’s ochtends) en vermoeidheid. De ziekte kan zowel plotseling als geleidelijk beginnen en kan wisselende periodes vertonen van meer of minder ziekteactiviteit.

Bijkomende klachten kunnen bestaan uit droge ogen of droge mond, verkleuring van de vingers bij koude (Raynaud fenomeen) en algehele ziekteverschijnselen zoals koorts, malaise en gewichtsverlies.

 

Hoe ontstaat RA?

Een directe oorzaak voor het ontstaan is niet met zekerheid aan te geven. Waarschijnlijk betreft het een combinatie van aanleg en omgevingsfactoren (bv. infecties, roken).  Bekend is dat het een auto-immuunziekte is (auto = zelf, immuun = afweer).

Het afweersysteem speelt een rol bij o.a. infecties. Bij de aanwezigheid van bacteriën of virussen in het lichaam worden antistoffen gevormd die proberen de bacteriën of virussen onschadelijk te maken waarna genezing kan optreden.

Bij auto-immuunziektes  worden antistoffen gemaakt tegen eigen cellen met als gevolg een ontstekingsreactie.

Voor het stellen van de diagnose is het verhaal van de patiënt belangrijk. Daarnaast het aantal en de plaats van de ontstoken gewrichten, bloeduitslagen (bezinking en reumafactor) en röntgenfoto’s.

De prognose (=verloop van de ziekte) is niet te voorspellen.

 

Behandelingsmogelijkheden

Het doel van de behandeling bestaat uit pijnbestrijding, het vermijden van functieverlies en het voorkomen van gewrichtsbeschadiging.

De behandeling bestaat vaak uit medicamenteuze behandeling, daarnaast niet-medicamenteuze behandeling en ruim 50% bezoekt een alternatieve therapeut.

 

De medicamenteuze behandeling kan bestaan uit:

Pijnstillers zoals Paracetamol

Ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID’s) deze zijn afgeleid van Aspirine. We kennen de “oude” NSAID’s zoals Ibuprofen, Voltaren, Brexine en Diclofenac en de “nieuwe generatie” NSAID’s = Cox-2 remmers zoals Celebrex en Arcoxia.

De werking van deze medicijnen berust met name op remming van de ontsteking en de pijn. Ze hebben geen effect op het voorkomen van gewrichtsschade.

De “oude” NSAID’s  veroorzaken vaak maagklachten. Daarnaast kan bloeddrukstijging als bijwerking optreden.

Reumaremmers (DMARD’s) zijn bekend onder de namen Methotrexaat, Salazopyrine, Plaquenil en Leflunomide. 

Deze middelen remmen de activiteit van de ziekte op lange termijn waardoor de kans op gewrichtsschade afneemt.

Een nadeel van deze middelen is dat het lang duurt (6-8 weken) voordat effect merkbaar is en dat ze niet bij iedereen aanslaan.

Bijwerkingen kunnen zijn:  afwijkende bloedwaarden en lever- en nierfunctiestoornissen waardoor regelmatig het bloed moet worden gecontroleerd. Daarnaast ervaren sommige mensen malaiseklachten en misselijkheid. Verder kan huiduitslag optreden.

Corticosteroïden. Het meest bekend uit deze groep is Prednison. Het is een krachtige ontstekingsremmer met als gevolg dat de ontstekingsactiviteit snel wordt onderdrukt. Corticosteroïden kunnen  ook per injectie direct in het gewricht worden gespoten.

Een nadeel van deze middelen zijn de vele bijwerkingen op de lange termijn.

Biologicals zijn sinds 2000 beschikbaar. Bekend zijn o.a. Abatacept, Certrolizumab, Enbrel, Golimumab, Humira, Kineret, Remicade, Rituximab en Tocilizumab.

De werking van de Biologicals berust op de remming van de signaaloverdracht in het afweersysteem. Bij RA zijn de afweercellen te actief.

Nadelen van de Biologicals zijn dat de normale afweer wordt onderdrukt. Iemand met een infectie zal eerst behandeld moeten worden voordat de behandeling met Biologicals kan worden gestart. Bij iemand die in het verleden tuberculose heeft gehad kan de infectie weer opvlammen. Ook als nadeel wordt gezien dat deze middelen per infuus of injectie moeten worden toegediend.

Belangrijk om te weten is dat tijdens het gebruik van Biologicals geen levende vaccins mogen worden toegediend. De respons op de griepprik zou goed zijn.

 

Niet-medicamenteuze behandeling

Hierbij kan men denken aan fysiotherapie, Mensendieck, Caesartherapie, Hydrotherapie en ergotherapie.

 

Alternatieve behandeling

Deze kan o.a. bestaan uit: acupunctuur, antroposofie, dieet, homeopathie, kuuroord, manuele therapie, magnetisme of voetzoolreflexzone massage.

Kiest men voor een alternatieve behandeling dan is het belangrijk dat men dit doet in overleg met de behandelend arts en niet zomaar stopt met reguliere medicijnen. Verder moet men nagaan of de behandelaar aangesloten is bij een beroepsorganisatie. Ook moet men letten op het effect, de kosten en de duur van de behandeling.  

 

Leven met RA

Bij de behandeling speelt het verwerkingsproces en de acceptatie een belangrijke rol. Veel mensen zullen zich afvragen of de behandelaars het wel over hen hebben en vragen zich af of men zich niet vergist heeft. Ook moet men leren omgaan met de pijn en vermoeidheid. Hiervoor zal men pijnstillers effectief moeten innemen, activiteiten aanpassen en afleiding zoeken.

Het is ook belangrijk dat uw omgeving u begrijpt en accepteert met uw beperkingen. Zelf moet u duidelijk uw grenzen aangeven.

Mensen die nog werken zullen met hun werkgever moeten praten. Zo nodig moeten de werkzaamheden en/of werktijden worden aangepast.

Sporten is mogelijk afhankelijk van de persoonlijke situatie. Contactsporten worden afgeraden. Aangeraden worden wandelen, fietsen, zwemmen, roeien en fysiofitness.

Sexualiteit is afhankelijk van de persoonlijke situatie. Pijn en vermoeidheid kunnen een rem zijn. Begrip van de partner speelt hier een belangrijke rol.

Zwangerschap bij reuma is zeker mogelijk. Wel is het van belang vooraf te overleggen met de behandelaar. Mogelijk moet de medicatie eerst worden aangepast.

 

In de loop der jaren is er het een en ander veranderd in de behandeling. Er worden sneller zwaardere middelen gebruikt om gewrichtsschade in het beginstadium van de ziekte te voorkomen.  Er worden ook meer combinaties van behandelingen toegepast. Daarnaast staat de ontwikkeling van nieuwe medicijnen ook niet stil.

 

Aan het einde van de lezing werd ruim gebruik gemaakt van de mogelijkheid om vragen te stellen.

 

Ankie Cremers